Türkiye’nin Medeniyetler Beşiği Olduğunu Kanıtlayan, Birbirinden Önemli 18 Antik Kent


İnsanlığın medeniyet tarihi Mezopotamya’da başladı, oradan Mısır ve Anadolu’ya sıçradı. Neolitik dönemin ardından önce Hititler, Asurlar ve Troyalılar, ardından “Ege Göçleri” ile gelen Frigyalılar, Lidyalılar ve Dorlar, sonrasında ortaya çıkan Yunan şehir devletleri, Persler, Makedonlar ve Ardından gelen Roma. Antik Dönemde var olmuş bu devletlerin şehirlerinin büyük çoğunluğu zamanla deprem, yangın, savaş, coğrafyanın değişmesi gibi sebeplerle zamanla terk edildi, zaman onları toprağın altına gizledi. 1800’lerde Yunanistan ve Osmanlı İmparatorluğu’nda Avrupalı devletlerin desteğiyle arkeolojik çalışmaların başlamasıyla tüm bu kentler tekrar gün yüzüne çıktı. Bugün bile Anadolu’da gün geçtikçe daha fazla şey bulunup tarihin akışını değiştiriyor.

Efes

İzmir’in Selçuk ilçesinde bulunan, Hristiyanlar için de büyük önemi bulunan Efes Antik Kenti, İyonya’nın on iki şehrinden biriydi. Romalıların şehri fethetmesinden sonra şehre yapılan mühendislik harikalarıyla şehrin nüfusu hızla artarak 200.000 ile Roma İmparatorluğu’nun Roma’dan sonraki en büyük şehri, Asya kıtasındaki en büyük şehri haline geldi. Ünlü Celcus Kütüphanesi Roma İmparatorluğu’nun en büyük üçüncü kütüphanesiydi. Antik Dünya’nın yedi harikasından biri Artemis Tapınağı’da Efes’te bulunmaktaydı. Şehir 1400’lerde terk edildi, 1863’te İngiliz arkeolog John Turtle Wood, 1895’te Alman arkeolog Otto Benndorf antik Efes’i gün yüzüne çıkartmaya başladı. Efes 2015’ten beri UNESCO Dünya Mirası listesindedir.

Hattuşaş

Çorum’un Sungurlu ilçesinde bulunan Hattuşaş, Hititlerin MÖ 17.yy ile MÖ 13. yy arasındaki başkentiydi. Türkiye’deki diğer antik kentlerin çoğundan daha eskidir. Fransız arkeolog Charles Texier tarafından keşfedildi. 1986 yılından beri UNESCO Dünya Mirası listesinde.

Troya

Çanakkale il sınırları içerisinde bulunan Troya, dünyaca ünlü bir antik şehirdir. Denizin kenarına bir liman kenti olarak kurulmuştu. Ancak zamanla Karamenderes nehrinin getirdiği alüvyonlarla denizden uzaklaştı ve önemini yitirdi. Toplam 9 ayrı şehir katmanından oluşmaktadır. İlk Troya MÖ 3000 yılında kurulmuştu. MÖ 12. yy civarında ünlü Troya savaşı gerçekleşti ve Troya Yunanlıların eline geçti. Bu savaş İyonyalı Homeros tarafından MÖ 8. yy da İlyada adlı eserinde destanlaştırıldı. Troya Antik Yunan ve Roma döneminde de var olmaya devam etti ancak önemini giderek kaybetti ve terk edildi. 1870’lerde Alman amatör arkeolog Heinrich Schilieman tarafından keşfedildi, arkeolojik alana zarar verildi ve pek çok eser yurt dışına kaçırıldı. Bunlardan bazıları Türkiye tarafından geri alındı. Troya 1996 yılından beri UNESCO Dünya Mirası listesinde.

Göbeklitepe

Şanlıurfa il sınırları içerisinde bulunan Göbekli Tepe, MÖ 10.000’li yıllarda bir tapınak olarak inşa edildi. Dünyanın bilinen en eski kült yapısıdır. Araları taş duvarlarla örülmüş, yuvarlak planda dizilmiş, T biçimli 12 dikilitaştan oluşmakta. 1963 yılında İstanbul Üniversitesi ve Chicago Üniversitesi’nin uğraşlarıyla ortaya çıkarıldı. 2018 yılından beri UNESCO Dünya Mirası listesinde.

Miletus

Aydın’ın Didim ilçesi sınırları içinde bulunan Miletus, İyonya’nın antik bir liman şehriydi. Aslen bir koloni şehir devleti olmasına rağmen, sonraları oldukça güçlendi ve Kırım dahil 98 adet koloni şehir devleti kurdu. Miletus, Ege denizi ve çevresinin sanat, bilim ve felsefe merkezi haline geldi. Thales, Anaksimeles, Hippodamos, Anaksimendros, ve Hekataios, Milet asıllı ünlü Yunan düşünür ve bilim adamlarıdır. Günümüzde Milet’te bulunan kalıntıların çoğu Roma dönemine aittir. 1500’lü yıllara kadar bir liman şehri olmayı sürdüren Miletus, limanın alüvyonla dolmasıyla terk edildi. Arkeolojik kazılar 1873’te fransız arkeolog Olivier Rayet tarafından başlatıldı. Miletus’tan çıkan eserler Berlin’deki Pergamon Müzesi, Paris’teki Louvre Müzesi, Didim’deki Miletos Müzesi ve İstanbuldaki Arkeoloji Müzesinde görülebilir.

Didyma

Didyma, Aydın’ın Didim ilçe sınırları içinde bulunan, Miletis tarafından yönetilmiş bir Antik Yunan kutsal alanıdır. Dünyanın en büyük tapınaklarından biri olan Apollo Tapınağının kalıntıları burada bulunmaktadır.

Çatalhöyük

Konya’nın güney doğusunda bulunan Çatalhöyük, MÖ 7000 yılından MÖ 5000 yılına kadar yerleşim yeri olmuş, Neolitik çağ yerleşim yeri. 8.000 kadar kişi yaşamaktaydı, diğer neolitik yerleşimlerden farkı, bir köyden çok kentleşme evresini yaşamasıydı. 2012 yılından beri UNESCO Dünya Mirası listesindedir.

Pergamon

İzmir’in Bergama ilçesinde bulunan Pergamon, Antik Yunan döneminde Ege’nin başlıca kentlerinden biriydi. Roma döneminde ise Efes ile Roma’nın Asya’daki büyük kentlerinden biri oldu. Pergamon Kütüphanesi, Roma çağının en büyük ikinci kütüphanesiydi. Pergamon Amfitiyatrosu dünyanın en dik antik tiyatrosudur. Zeus ve Athena’ya adanan Pergamon Altarı ise şehrin en ünlü yapısıdır. Fakat bu yapının hemen hemen hepsi Berlin’deki Pergamon Müzesinde bulunmaktadır. Bergama’da bulunan Bergama Müzesi, Türkiye’nin ilk arkeoloji müzesidir.

Assos

Çanakkale’nin Ayvacık ilçesi sınırları içinde,Midilli adasının karşısında bulunan Assos, tarih boyunca Lidyalıların, Perslerin, Pergamon’un ve Romalıların egemenliği altına girmiş, ortaçağda terkedilmiştir. Aktif olduğu dönemde Assos, Çanakkale Boğazı’na girmek isteyen gemilere açık bir liman olmasıyla zengin olmuştu. Antik çağın düşünürlerinden Aristo bu kentte 3 yıl yaşamıştı ve burada bir akademi kurmuştu. Assos’un sembolü, dorik düzendeki Athena Tapınağı, MÖ 530 yılında yapılmıştı.

Aizanoi

Kütahya’nın Çavdarhisar ilçesi sınırları içinde bulunan Aizanoi, Türkiye’nin en iyi korunmuş tapınaklarından birine, Zeus Tapınağına sahiptir. Ancak 1970 Gediz depreminde hasar görmüştür.

Patara

Antalya’nın Kaş ilçesi sınırları içinde bulunan Patara, st Nikolas’ın (Noel Baba) doğum yeri olması ile ünlendi. Bir Likya Birliği kentiydi ve başkentiydi, Likya Meclisi Binası de burada bulunuyordu. Bu meclis binası, dünyada ayakta kalmış en eski demokratik meclis binası.

Perge

Antalya’nın Aksu ilçesi sınırları içinde bulunan Perge, Pamfilya bölgesine başkentlik yaptı. Yunan matematikçi Apollonius Perge’liydi. Roma döneminde Perge, Roma’nın Asya’daki büyük kentlerinden biridir. Stadyumu, amfitiyatrosu, gymnasyumu, agorası, ana caddesi ve yuvarlak kubbeleri iyi sayılabilecek bir şekilde günümüze gelmiştir.

Olimpos

Antalya Kumluca’da bulunan Olimpos, Likya Birliği’nin antik şehirlerinden biriydi. Ortasından bir nehrin geçtiği vadinin denizle buluştuğu noktada kurulmuştu.

Kaunos

Muğla’nın Dalyan ilçesinde bulunan Kaunos, dağlara oyulmuş kral mezarlarıyla ünlü. Bir zamanlar deniz kıyısında bir liman şehri iken, şuan denizden 8 km içeride.

Zeugma

Gaziantep’in Nizip ilçesi sınırları içinde bulunan Zeugma, Komagene Krallığı’nın kentlerinden biriydi. MÖ 3. yüzyılda kuruldu. Arkeolojik kazılardan çıkarılan “Çingene Kızı” mozaiği Gaziantep’in sembollerinden biridir ve Zeugma Arkeoloji Müzesi’nde sergilenmektedir.

Afrodisias

Aydın’ın Karacasu ilçesinde bulunan Afrodisias, Yunan tanrısıAfrodit’e adanmıştı. Antik kentin bulunması ise Ara Güler’in tesadüfi bir biçimde kaybolması ile bulunmuştu. Ara Güler, Afrodisias’ın çevresindeki köylerde, evlerde, iş yerlerinde ve kahvehanelerde sütunların, başlıkların, antik bina parçalarının kullanıldığını görüp fotoğrafladı. Afrodisias 2017’den beri UNESCO Dünya Mirası Listesinde.

Ksantos

Antalya’nın Kaş ilçesi sınırları içinde bulunan Ksantos, 1988 yılından beri UNESCO Dünya Mirası listesinde. Likya Birliği’nin önemli şehirlerinden biriydi, hemen yakınlarında Letoon adlı başka bir kent daha vardı. Kazılarda bulunmuş pek çok şey bugün Londra’daki British Museum’da bulunmaktadır.

Sardis

Manisa Salihli’de bulunan Sardis, Lidya’nın başkentiydi. MÖ 1300’de kurulup MS 1200 yılında yıkılmıştı. Dünyada ilk madeni para burada basıldı, ve bu Lidya’yı çağının en zenginleri arasına soktu. Sardis’in 5 km kuzeyinde, “Bin Kuleler” isminde 85 Kral Mezar tepeciği bulunmakta. Tarihi Kral Yolu da Sardis’ten başlamaktaydı.

Kaynakça:

Vikipedi

Kaya, Mehmet Ali (2016), Ege ve Eski Yunan Tarihi-1

Abulafia, David (2004) Tarih Boyunca Akdeniz Uygarlıkları


Beğendiniz mi? Arkadaşlarınızla Paylaşın!

Sizin Tepkiniz Nedir?

Üzücü Üzücü
0
Üzücü
Korkunç Korkunç
0
Korkunç
Aydınlatıcı Aydınlatıcı
6
Aydınlatıcı
Berbat Berbat
0
Berbat
Komik Komik
0
Komik
Harika Harika
1
Harika
İnanılmaz İnanılmaz
4
İnanılmaz

0 Yorum

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yazı Formatı Seçiniz
Serbest Yazı
Yazılarınıza Görseller Bağlantılar Ekleyebilirsiniz
Liste
Klasik İnternet Listeleri
Geri Sayım Listesi
Klasik İnternet Geri Sayım Listeleri
Kişisel Test
Kişiliğe dair bir şey ortaya çıkarmayı amaçlayan sorular dizisi
Basit Test
Bilgiyi kontrol etmek isteyen doğru ve yanlış cevaplı sorular dizisi
Anket
Karar vermek veya görüş belirlemek için oylama yapmak